Ο καρκίνος του παγκρέατος (ΚΠ) αυξάνεται ανησυχητικά παγκοσμίως, ενώ προβλέπεται να αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στα επόμενα 15 χρόνια. Παρά την μεγάλη πρόοδο που έχει συντελεστεί με την μετατροπή του θεωρούμενου ανεγχείρητου ΚΠ σε εγχειρήσιμο και την αύξηση της επιβίωσης σε Κέντρα Αναφοράς Παγκρέατος, όπως το δικό μας, η πρόγνωση παραμένει συνολικά κακή για δύο πολύ βασικούς λόγους:
- Η διάγνωση στο 80% των ασθενών γίνεται με μεγάλη καθυστέρηση, όταν ο ΚΠ έχει ήδη κάνει μεταστάσεις, ή έχει διηθήσει μεγάλες αρτηρίες και φλέβες, οπότε θεωρείται ανεγχείρητος, και
- Η χημειοθεραπεία, παρά την μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά της σήμερα συγκριτικά με το παρελθόν, φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα όριά της, ενώ δεν έχουν φανεί νέα πιο αποτελεσματικά χημειοθεραπευτικά.
Σε ακριβώς αυτούς τους δύο κρισιμότατους τομείς, τον Απρίλιο και τον Μάϊο του 2026 σημειώθηκε πολύ σημαντική και καθοριστική πρόοδος.
Πρώιμη Διάγνωση
Τον Απρίλιο 2026 στο εγκυρότατο ιατρικό περιοδικό Gut, δημοσιεύθηκε η πρώτη παγκοσμίως κλινική μελέτη που απέδειξε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η διάγνωση του ΚΠ είναι δυνατόν να γίνει νωρίτερα. Η κλινική αυτή έρευνα πραγματοποιήθηκε στην Mayo Clinic και αφορούσε 1463 ασθενείς που υπεβλήθησαν σε αξονική τομογραφία για λόγους παντελώς άσχετους με το πάγκρεας (π.χ.: για κύστεις ωοθηκών, εντερικά προβλήματα, κτλ). Οι ερευνητές δημιούργησαν ένα σύνολο 40 ψηφιακών παραμέτρων και το τροφοδότησαν σε σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Κατόπιν ζήτησαν από το σύστημα ΤΝ να αναλύσει τις αξονικές τομογραφίες των 1463 ασθενών για τους οποίους δεν υπήρχε καμία απολύτως υποψία για ΚΠ. Το σύστημα ΤΝ απομόνωσε κάποιους από τους 1463 αυτούς ασθενείς που είχαν αυτά τα χαρακτηριστικά. Αυτοί μπήκαν σε στενή παρακολούθηση και αποδείχθηκε ότι 75% από αυτούς, όντως εμφάνισαν ΚΠ κατά μέσον όρο 1.5 χρόνο αργότερα. Δηλαδή η διάγνωση μέσω ΤΝ έγινε 1.5 χρόνο πριν την εμφάνιση οποιουδήποτε συμπτώματος ή παθολογικού ευρήματος στην αξονική τομογραφία.
Η μελέτη αυτή είναι πραγματικά επαναστατική γιατί απέδειξε ότι πράγματι η διάγνωση του ΚΠ είναι δυνατόν να γίνει νωρίς, όταν ο ΚΠ είναι ιάσιμος. Ήδη στην Mayo Clinic έχει αρχίσει η επόμενη προοπτική φάση της μελέτης αυτής και εάν και αυτή αποδειχθεί θετική, τότε ίσως να αποκτήσουμε το καλύτερο «εργαλείο» για την πρώιμη διάγνωση, το ισχυρότερο δηλαδή όπλο για την βελτίωση της κακής πρόγνωσης του ΚΠ.
Νέα Φαρμακευτική Θεραπεία
Εδώ και 30 χρόνια είναι γνωστό ότι στο 90% των ασθενών με ΚΠ «υπερλειτουργεί» ένα ογκογονίδιο, το K-RAS, το οποίο «βοηθάει», επιταχύνει την δημιουργία και την εξάπλωση του ΚΠ. Η ογκολογική έρευνα παγκοσμίως όλα αυτά τα χρόνια προσπαθούσε να ανακαλύψει μία μέθοδο αναστολής του K-RAS χωρίς επιτυχία. Όμως, τον Μάϊο 2026 δημοσιεύτηκε στο πλέον έγκριτο ιατρικό περιοδικό New England Journal of Medicine μία κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Dana Farber Cancer Institute, η οποία για πρώτη φορά απέδειξε ότι με το φάρμακο Daraxonrasib μπορεί πράγματι να ανασταλεί η δράση του K-RAS με διπλασιασμό της επιβίωσης ασθενών με τελικού σταδίου ΚΠ. Οι ερευνητές χορήγησαν το φάρμακο σε 248 ασθενείς με μεταστατικό ΚΠ που είχαν προηγουμένως εξαντλήσει κάθε χημειοθεραπεία και τους σύγκριναν με 252 παρόμοιους ασθενείς που δεν το έλαβαν. Οι ασθενείς που το έλαβαν έζησαν 13.2 μήνες (κατά μέσον όρο), ενώ εκείνοι που δεν το έλαβαν έζησαν 6.6 μήνες. Σημειωτέον ότι η χορήγηση του φαρμάκου έγινε σε ασθενείς τελικού σταδίου, χωρίς καμία ελπίδα, οπότε θεωρείται ότι εάν στο μέλλον χορηγηθεί σε ασθενείς σε νωρίτερη φάση, ίσως έχει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα. Η βελτίωση αυτή θεωρείται θεαματική έως συγκλονιστική από όσους ασχολούμαστε με τον ΚΠ παγκοσμίως και οι απαραίτητες ιατρονομικές διαδικασίες για την ταχεία έγκριση για την ευρεία πλέον διάθεση του φαρμάκου στην κλινική πράξη αναμένεται σύντομα να ολοκληρωθούν.
Οι δύο αυτές μελέτες είναι τεράστιας σημασίας, μπορούν να τεθούν στην κλινική πράξη σχετικά σύντομα, είναι εφαρμόσιμες, δεν είναι καθόλου θεωρητικές και μπορούν να συντελέσουν σε πάρα πολύ σημαντική βελτίωση της κακής πρόγνωσης της νόσου του ΚΠ.
Γρηγόρης Τσιώτος, Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής της Mayo Clinic, Διευθυντής της Γ’ Χειρουργικής Κλινικής του Νοσοκομείου Υγεία και Ιδρυτής του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος.
Την Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στο Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Λούρος» του ΜΗΤΕΡΑ, Συνέντευξη Τύπου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Παγκρέατος, στην οποία αφιερώνεται η τρίτη Πέμπτη κάθε Νοεμβρίου. Στην εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι των ΜΜΕ και της ιατρικής κοινότητας, οι οποίοι ενημερώθηκαν για τον πρωταγωνιστικό και πρωτοπόρο ρόλο του ΜΗΤΕΡΑ στη χειρουργική και τη συνολική διαχείριση ασθενών με καρκίνο παγκρέατος.
Το ΜΗΤΕΡΑ βρίσκεται στο κέντρο της πρωτοπορίας όσον αφορά την αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος, ενώ το εξειδικευμένο τμήμα του Νοσοκομείου συνεργάζεται στενά με κορυφαία παγκρεατικά κέντρα των ΗΠΑ, όπως η Mayo Clinic, το Massachusetts General Hospital και το Johns Hopkins. Η έμπειρη ομάδα του ΜΗΤΕΡΑ έχει καταφέρει να τετραπλασιάσει το ποσοστό επιβίωσης αρκετών ασθενών (102 μέχρι στιγμής) που μέχρι τώρα θεωρούντο ότι έχουν «ανεγχείρητο» καρκίνο, μετατρέποντάς τον σε εγχειρήσιμο, χάρη στην εφαρμογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων που συνδυάζουν σύγχρονη χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία και ριζικές χειρουργικές επεμβάσεις.
Τα αποτελέσματα αυτά έχουν πιστοποιηθεί και δημοσιευθεί σε ευρωπαϊκά και αμερικανικά επιστημονικά περιοδικά συνεισφέροντας έτσι στην διεθνή επιστημονική κοινότητα. Επίσης, έχουν ανακοινωθεί επανειλημμένως στα κορυφαία διεθνή συνέδρια παγκρέατος, ώστε να αξιοποιηθούν από νοσηλευτικά ιδρύματα και ιατρούς από όλο τον κόσμο.
Χαρακτηριστικά στο ΜΗΤΕΡΑ προσέρχονται κατά μέσον όρο 150 ασθενείς με καρκίνο παγκρέατος κάθε χρόνο, δηλαδή το 20% των ασθενών της χώρας μας, ενώ οι εγχειρήσεις αφαίρεσης καρκίνου παγκρέατος σταθερά υπερβαίνουν τις 40 ετησίως, αριθμός πολύ μεγαλύτερος από τον απαιτούμενο από το Αμερικανικό National Pancreas Foundation προκειμένου ένα Νοσοκομείο των ΗΠΑ να λάβει τον τίτλο του Κέντρου Αναφοράς για το πάγκρεας. Το ΜΗΤΕΡΑ λοιπόν πληροί σήμερα όλα τα αυστηρά ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια τα οποία στις ΗΠΑ θα το καθιστούσαν Κέντρο Αναφοράς Καρκίνου Παγκρέατος.
Την εκδήλωση προλόγισαν ο κ. Σταύρος Σουγιουλτζής, Επιχειρησιακός Διευθυντής του ΜΗΤΕΡΑ και ο κ. Βασίλειος Σιούλας, Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου του ΜΗΤΕΡΑ. Ακολούθησαν εισαγωγικές τοποθετήσεις από τον κ. Ηλία Αθανασιάδη, Διευθυντή Ογκολογικής Κλινικής και την κ. Χαριτίνη Σάλλα, Διευθύντρια Κυτταρολογίας, οι οποίοι ανέδειξαν τις σύγχρονες μεθόδους διάγνωσης και θεραπείας που εφαρμόζονται στο ΜΗΤΕΡΑ.
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο κ. Γρηγόριος Τσιώτος, Γενικός Χειρουργός και Διευθυντής της Α’ Χειρουργικής Κλινικής του ΜΗΤΕΡΑ, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το ΜΗΤΕΡΑ έχει καθιερωθεί ως Κέντρο Αναφοράς για τον καρκίνο του παγκρέατος, διότι διαχειρίζεται ολιστικά και με διεπιστημονική συνεργασία τεράστιο αριθμό ασθενών (το 20% της χώρας) και επί δεκαετία πρωτοπορεί σε όλη τη χώρα στην μετατροπή του ανεγχείρητου καρκίνου σε εγχειρήσιμο τετραπλασιάζοντας την επιβίωση. Από τη διάγνωση έως τη θεραπεία και από την ψυχολογική υποστήριξη έως την αποκατάσταση, η πολυεπιστημονική ομάδα μας εξασφαλίζει τις υψηλότερες προδιαγραφές φροντίδας για κάθε ασθενή, όπως έχουμε αποδείξει σε πολλαπλές επιστημονικές δημοσιεύσεις στην διεθνή βιβλιογραφία».
Ο κ. Σταύρος Σουγιουλτζής, Επιχειρησιακός Διευθυντής ΜΗΤΕΡΑ, κατά τον χαιρετισμό του τόνισε: «Στο ΜΗΤΕΡΑ ο ασθενής βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο κάθε μας δράσης και για αυτό επενδύουμε σε εξειδικευμένα τμήματα και σύγχρονο εξοπλισμό ώστε να οδηγούμε τις εξελίξεις στο χώρο της χειρουργικής του παγκρέατος. Το ΜΗΤΕΡΑ έχει αναδειχθεί σε σημείο αναφοράς για τη χειρουργική και τη συνολική αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος στη χώρα μας. Με βάση τεκμηριωμένα αποτελέσματα και διεθνείς συνεργασίες, επιτυγχάνουμε ποσοστά επιβίωσης που προσεγγίζουν τα κορυφαία παγκόσμια πρότυπα».
Η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία δημοσίευσε πρόσφατα ότι η συχνότητα καρκίνου παγκρέατος στη χώρα μας είναι 7.4 νέα περιστατικά ανά 100.000 πληθυσμό. Αυτό αδρά μεταφράζεται σε 740 νέα περιστατικά καρκίνου παγκρέατος κάθε χρόνο, υποθέτοντας ότι η χώρα μας έχει 10 εκατομμύρια πληθυσμό. Δυστυχώς, όπως έχει αποδείξει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ο καρκίνος παγκρέατος έχει σαφώς ανοδική τάση στον δυτικό κόσμο με πρόβλεψη το 2050 να είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο. Όπως δηλώνει ο Διευθυντής Α' Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Μητέρα-Υγεία και Ιδρυτής του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος, κ. Γρηγόρης Τσιώτος πρόκειται για μια διαπίστωση που θέτει όλους τους επιστήμονες που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους σε αυτή τη νόσο, μπροστά σε σημαντικότατες ευθύνες που κυμαίνονται από την πρώιμη διάγνωση σε ιάσιμο στάδιο, την συγκρότηση υψηλότατου επιπέδου θεραπευτικών ομάδων (κέντρων αναφοράς δηλαδή), και την εφαρμογή των πιο προηγμένων μεθόδων θεραπείας. Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο διακεκριμένος χειρουργός μας ενημερώνει για όλα τα νεότερα δεδομένα στη θεραπεία του παγκρεατικού καρκίνου, αλλά και για όλα όσα θα «κρίνουν τη μάχη» με τη νόσο στο μέλλον.
Με καρκίνο στο πάγκρεας αποκάλυψε ότι διαγνώσθηκε η γνωστή Ελληνοαμερικανίδα παρουσιάστρια, Μαρία Μενούνος, λίγο πριν αποκτήσει το πρώτο της παιδί. Η επιτυχημένη παρουσιάστρια έστειλε το δικό της μήνυμα πρόληψης και ενθάρρυνσης για άμεση επίσκεψη στο ιατρείο του ειδικού, σε περίπτωση που κάτι μας ανησυχεί.
O καρκίνος του παγκρέατος εμφανίζεται στην Ελλάδα με συχνότητα 7.4 ανά 100.000 πληθυσμό ετησίως και έχει δυσμενή πρόγνωση συγκριτικά με άλλους καρκίνους. Στην κακή πρόγνωση της νόσου συμβάλλει το γεγονός ότι τη στιγμή της διάγνωσης μόνο το 15-20% των ασθενών έχουν όγκο που να μπορεί να αφαιρεθεί. Το 30% έχει ήδη μεταστάσεις και περίπου στο 50% ο όγκος διηθεί ή εμπλέκει τις γειτονικές στο πάγκρεας κρίσιμες μεγάλες αρτηρίες και φλέβες και γι’ αυτό θεωρείται ανεγχείρητος. Τα τελευταία χρόνια όμως, η αποτελεσματική χημειοθεραπεία σε συνδυασμό με τις πολύ προχωρημένες και τεχνικά απαιτητικές εγχειρήσεις μετατροπής συμβατικά ανεγχείρητων όγκων σε εγχειρήσιμους έχουν κατορθώσει να βελτιώσουν αισθητά την πρόγνωση, αυξάνοντας σημαντικά το προσδόκιμο ζωής των ασθενών. Ο διακεκριμένος χειρουργός Γρηγόρης Τσιώτος, Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Mayo Clinic, Ιδρυτής του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος και Διευθυντής Α΄ Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Μητέρα-Υγεία μας μιλά για όλες τις σύγχρονες εξελίξεις στην αντιμετώπιση του παγκρεατικού καρκίνου, υπογραμμίζοντας παράλληλα, την σημασία της έγκαιρης διάγνωσης της νόσου και της ευαισθητοποίησης ασθενών και ιατρών ως προς την αναγνώριση των «ύπουλων» συμπτωμάτων.
Ο καρκίνος του παγκρέατος (ΚΠ) παραμένει νόσος με μεγάλη θνητότητα. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα των ΗΠΑ, η πενταετής επιβίωση σήμερα δεν υπερβαίνει το 11%. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αργοπορημένη διάγνωση και στο ότι ο ΚΠ δίνει εύκολα και γρήγορα μεταστάσεις λόγω του ότι η πυλαία φλέβα (ΠΦ) διέρχεται διά μέσου του παγκρέατος οπότε τα καρκινικά κύτταρα εισέρχονται άμεσα σε αυτήν και διασπείρονται γρήγορα στο ήπαρ δημιουργώντας μεταστατικές εστίες. Έτσι, την στιγμή της διάγνωσης του ΚΠ, μόνο το 15% των ασθενών έχουν αφαιρέσιμο όγκο, ενώ στο 40% υπάρχουν ήδη μεταστάσεις. Στο υπόλοιπο 45%, ο όγκος θεωρείται ανεγχείρητος, όχι γιατί έχει μεταστάσεις, αλλά διότι διηθεί (ενθυλακώνει, εμπλέκει) μεγάλα κρίσιμα γειτονικά αγγεία, όπως η ΠΦ, η ηπατική αρτηρία (ΗΑ) και η άνω μεσεντέριος αρτηρία (ΑΜΑ). Αυτοί ακριβώς οι όγκοι ονομάζονται «οριακά εγχειρήσιμοι» (ΟΕ – Bordrline Resectable), ή «τοπικά προχωρημένοι» (ΤΠ – Locally Advanced) και υπάρχουν διεθνώς αναγνωρισμένα κριτήρια για την κατηγοριοποίηση αυτή (NCCN criteria).
Από το 2010, ο κ. Γρηγόρης Τσιώτος, Πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος και Διευθυντής Α΄ Χειρουργικής Κλινικής του νοσοκομείου ΜΗΤΕΡΑ-ΥΓΕΙΑ, πρωτοπορεί επί ελληνικού εδάφους στις επεμβάσεις του καρκίνου του παγκρέατος, μετατρέποντας τους αποκαλούμενους «ανεγχείρητους» όγκους του παγκρέατος σε εγχειρήσιμους. Την μακρόχρονη αφοσίωση και χειρουργική εμπειρία του κ. Τσιώτου και της ομάδας του στις εξειδικευμένες και απαιτητικές αυτές επεμβάσεις έρχεται να επιβεβαιώσει μια νέα δημοσίευση στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Frontiers in Surgery».
Το πάγκρεας είναι ένα όργανο που περιβάλλεται από άλλα ζωτικά όργανα αλλά και βρίσκεται σε στενή επαφή με πάρα πολύ σημαντικές αρτηρίες και φλέβες της κοιλιάς. Οι όγκοι του παγκρέατος τις περισσότερες φορές δεν γίνονται αντιληπτοί νωρίς γιατί τα συμπτώματά τους αποδίδονται για πολύ καιρό σε “δυσπεψία”, “γαστρίτιδα”, χολολιθίαση, ή και οσφυαλγία.
